Czy ręczne aparaty USG są wystarczająco dokładne do zastosowań klinicznych? Porozmawiajmy o dowodach

Ręczne aparaty USG znacznie rozwinęły się w ostatniej dekadzie. Są smuklejsze, szybsze i mają zaskakująco duże możliwości jak na urządzenia mieszczące się w kieszeni fartucha. Ale bądźmy szczerzy — wielu z nas nadal waha się, czy w pełni im zaufać, zwłaszcza gdy jesteśmy przyzwyczajeni do jakości obrazu i zakresu diagnostyki oferowanych przez pełnowymiarowy system na wózku.

Pytanie „Czy naprawdę można polegać na tym małym urządzeniu przy podejmowaniu rzeczywistych decyzji klinicznych?” zadaje sobie wiele osób. Przeanalizujmy dane i sprawdźmy, co dowody rzeczywiście mówią o dokładności i przydatności klinicznej.

Jak dokładne są ręczne aparaty USG? 

Ręczne aparaty USG są dokładniejsze, niż można by się spodziewać. Badania wykazują, że podczas badań serca i jamy brzusznej w ramach podstawowej opieki zdrowotnej zapewniają obrazy wysokiej jakości, nadające się do interpretacji, bez utraty dokładności diagnostycznej. 

W stanach nagłych ręczne aparaty USG sprawdzają się równie niezawodnie w protokołach takich jak RUSH, oferując szybkie, przenośne obrazowanie tam, gdzie czas i przestrzeń są ograniczone. Nawet w szczegółowych badaniach układu mięśniowo-szkieletowego — takich jak pomiar grubości ścięgien czy pola przekroju nerwów — wykazują doskonałą zgodność z pełnowymiarowymi systemami i niewielką zmienność wyników.

Wyniki te potwierdzają liczne recenzowane badania. Przyjrzyjmy się dowodom naukowym dotyczącym dokładności ręcznego USG.

Obrazowanie serca i jamy brzusznej: ręczne aparaty USG mogą w pełni zastąpić tradycyjne aparaty

W randomizowanym badaniu klinicznym opublikowanym w czasopiśmie Western Journal of Emergency Medicine porównano znany ręczny aparat USG ze standardowym aparatem na wózku w szeregu badań przyłóżkowych. Wyniki były dość przekonujące.

W rękach zarówno doświadczonego, jak i mniej doświadczonego personelu medycznego ręczne aparaty USG zapewniały równoważną dokładność diagnostyczną w wykrywaniu:

• Frakcja wyrzutowa serca
• Płyn w worku osierdziowym
• Kamienie żółciowe
• Wodonercze
• Tętniaki aorty brzusznej

Ręczne aparaty USG przewyższały tradycyjne systemy w niektórych kluczowych obszarach — mianowicie w ocenie czynności serca i wykrywaniu kamieni żółciowych.

Co równie istotne, spójność diagnostyczna utrzymywała się przy różnym poziomie doświadczenia klinicystów. Zatem zarówno w rękach doświadczonego lekarza specjalisty, jak i rezydenta podczas pierwszych dyżurów ręczne aparaty USG zapewniają wiarygodne, powtarzalne wyniki.

Intensywna terapia: ręczne aparaty USG dorównują jakością, a wyróżniają się szybkością i mobilnością

W badaniu porównawczym w The Journal of the American College of Emergency Physicians oceniono ręczne aparaty USG pod kątem zastosowania w protokole RUSH (Rapid Ultrasound for Shock and Hypotension) u zdrowych ochotników. Urządzenia wykorzystano do oceny:

• Kurczliwość serca (w wielu projekcjach)
• Zapadalność żyły głównej dolnej (stan wolemii)
• Obecność płynu w worku osierdziowym
• Linie B w płucach (do oceny obrzęku śródmiąższowego)

Stwierdzili, że nie było statystycznie istotnej różnicy w jakości obrazu ani jego interpretacji między ręcznymi aparatami USG a aparatami na wózku.

Choć zdrowi ochotnicy rzeczywiście nie są idealnym odpowiednikiem pacjentów oddziału intensywnej terapii, wniosek pozostaje istotny. Te kompaktowe systemy mogą dostarczać wysokiej jakości obrazy nadające się do interpretacji — i to szybko. 

Dodatkowym potwierdzeniem jest prospektywne badanie z 2024 roku opublikowane w Journal of Emergency Medicine dotyczące badań FAST u dorosłych pacjentów po urazach. Po przeanalizowaniu obrazów zarówno z aparatu na wózku, jak i z urządzenia ręcznego badacze stwierdzili, że obrazy uzyskane za pomocą urządzenia ręcznego były wystarczające do podejmowania decyzji medycznych.

Dzięki temu ręczne aparaty USG idealnie sprawdzają się tam, gdzie przestrzeń, czas lub dostęp są ograniczone, na przykład w opiece przedszpitalnej, na oddziałach ratunkowych, a nawet w szpitalach polowych czy strefach działań bojowych.

Badania układu mięśniowo-szkieletowego: ręczne aparaty USG zapewniają dokładne pomiary ścięgien i nerwów

A 2019 w badaniu opublikowanym w Scientific Reports poddano testom bezprzewodowy ręczny aparat USG, porównując go z konwencjonalnym aparatem USG pod kątem pomiarów:

• Grubość ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego, więzadła rzepki, ścięgna Achillesa i ścięgna zginacza palców
• Pole przekroju poprzecznego nerwu pośrodkowego

Wyniki? Doskonała zgodność z tradycyjnymi aparatami. Choć badania ręcznym aparatem USG trwały nieco dłużej — około 18 minut w porównaniu z 9 — trafność diagnostyczna nie uległa pogorszeniu. Co ważniejsze, zarówno zmienność pomiarów wykonywanych przez tego samego badającego, jak i przez różnych badających pozostawała niska, co potwierdzało spójność i wiarygodność pomiarów.

W praktyce klinicznej oznacza to, że można z przekonaniem używać ręcznego aparatu USG do badań układu mięśniowo-szkieletowego (MSK) w ocenie zespołów uciskowych nerwów obwodowych (np. zespołu cieśni nadgarstka), tendinopatii i urazów sportowych, a także do iniekcji lub aspiracji pod kontrolą USG. Jest to szczególnie cenne w opiece ambulatoryjnej i ośrodkach rehabilitacyjnych.

Dlaczego ręczne USG zyskuje na popularności?

Coraz częstszy widok ręcznych aparatów USG w szpitalach, przychodniach, a nawet podczas obchodów dydaktycznych to trafna obserwacja. Oto dlaczego zachodzi ta zmiana i jakie ma znaczenie:

1. Natychmiastowe użycie przy łóżku pacjenta: W zatłoczonym szpitalnym oddziale ratunkowym, podczas obchodu na oddziale intensywnej terapii czy przy przyjmowaniu pacjentów w poradni ręczny aparat USG pozwala po prostu wyjąć urządzenie z kieszeni i rozpocząć badanie, bez organizowania transportu aparatu na wózku. Urządzenia te doskonale sprawdzają się w badaniach z zakresu ultrasonografii przyłóżkowej, takich jak:

• Ukierunkowane badania serca (np. ocena dysfunkcji lewej komory)
• eFAST w ocenie pacjentów urazowych
• Wykrywanie płynu w worku osierdziowym przy tamponadzie lub zapaleniu osierdzia (USG przewyższa RTG)
• Badanie przesiewowe aorty w kierunku tętniaków
• Wykrywanie wodonercza w kolce nerkowej lub niedrożności dróg moczowych
• USG płuc w diagnostyce odmy opłucnowej, płynu w jamie opłucnej lub zespołu śródmiąższowego
• Powierzchowne guzy i nieprawidłowości tkanek miękkich
• Mapowanie naczyń przed zakładaniem dostępu naczyniowego lub iniekcjami wypełniaczy w medycynie estetycznej
• Badania endokawitarne w położnictwie i ginekologii, szczególnie podczas segregacji pacjentek lub w miejscach z ograniczonym dostępem do opieki medycznej

Możliwość wykonania tych badań na miejscu, bez oczekiwania na termin badania obrazowego lub konsultację radiologiczną, może znacznie usprawnić pracę kliniczną.

2. Mobilność i niewielka masa: Większość ręcznych aparatów USG waży poniżej 300g i jest podłączana do telefonu lub tabletu albo działa bezprzewodowo za pośrednictwem aplikacji. Dzięki tej mobilności doskonale nadają się do pracy w szpitalu, a także do przedszpitalnych działań zespołów ratownictwa medycznego, wizyt domowych, opieki medycznej na terenach wiejskich, a nawet misji humanitarnych.

3. Przystępna cena: Pełnowymiarowe systemy na wózkach mogą kosztować od $30,000 do $100,000+. Ręczne aparaty USG? Zazwyczaj od $1,400 do $6,000. Nawet z rocznymi subskrypcjami oprogramowania (wymaganymi przez takie marki jak Butterfly czy Clarius) systemy te nadal są znacznie tańsze, dzięki czemu są dostępne dla lekarzy prowadzących indywidualną praktykę, małych przychodni i placówek z ograniczonym budżetem.

4. Szybkie uruchamianie i gotowość do pracy: Ręczne aparaty USG są stworzone do szybkiego działania. Nie trzeba przetaczać wózków, podłączać głowic ani czekać na długie uruchamianie. Wystarczy uruchomić aplikację, wykonać badanie i działać dalej. W stanach nagłych zaoszczędzone sekundy mogą przełożyć się na szybszą diagnozę, a w niektórych przypadkach na lepsze wyniki leczenia — szczególnie podczas badań RUSH, zatrzymania krążenia lub segregacji pacjentów urazowych.

5. Lepsze kształcenie medyczne: Nie bez powodu ręczne aparaty USG są wdrażane w szpitalach klinicznych na całym świecie. Zapewniają studentom i osobom w trakcie szkolenia praktyczne narzędzie do nauki ultrasonografii w rzeczywistych warunkach klinicznych. Podczas obchodów, w pracowniach symulacji czy w ramach przygotowań do egzaminu OSCE osoby uczące się mogą wykonywać badania częściej i przy mniejszej liczbie przeszkód.

Taka regularna praktyka rozwija biegłość w ultrasonografii już na wczesnym etapie kształcenia, przygotowując do pewniejszej i bardziej kompetentnej praktyki klinicznej.

Ograniczenia: kiedy ręczne aparaty USG mogą nie wystarczyć

Choć ręczne aparaty USG są obiecujące, trzeba powiedzieć jasno: nie są uniwersalnym zamiennikiem systemów z pełnym zakresem funkcji. Oto kilka kluczowych ograniczeń, o których należy pamiętać:

1. Ograniczony zakres zaawansowanych funkcji: Ręczne aparaty USG doskonale sprawdzają się w badaniach ukierunkowanych, ale brakuje im wielu zaawansowanych funkcji obrazowania dostępnych w większych systemach. Większość kompaktowych aparatów nie oferuje:

• Doppler spektralny (niezbędny do pomiaru prędkości przepływu i gradientów w ocenie naczyń i zastawek)
• Elastografia tkanek (kluczowa w ocenie stopnia zwłóknienia wątroby lub różnicowaniu zmian w piersi)
• Zaawansowane narzędzia kardiologiczne (takie jak obrazowanie odkształcenia mięśnia sercowego lub ilościowa ocena niedomykalności zastawek)

Są one niezbędne w takich dziedzinach jak kardiologia, medycyna matczyno-płodowa i chirurgia naczyniowa.
Zakres częstotliwości i układy przetworników głowic (fazowe, liniowe, konweksowe) również różnią się w zależności od urządzenia. Niektóre, takie jak TodoPocus™ D3 Ultra i Butterfly iQ3, integrują wszystkie trzy układy przetworników w jednej głowicy. Inne — takie jak Clarius L20 czy Philips Lumify C5-2 — są przeznaczone wyłącznie do określonych zastosowań.

2. Wyzwania u pacjentów trudnych do zbadania pod względem technicznym: U pacjentów z wysokim BMI lub znaczną odmą podskórną jakość obrazu pogarsza się bez większej głębokości penetracji i wyższej mocy wyjściowej. Ręczne aparaty USG, ze względu na mniejsze głowice i ograniczone możliwości regulacji, często nie zapewniają wystarczającej jakości.
U tych pacjentów aparaty na wózkach z głowicami niskoczęstotliwościowymi, algorytmami optymalizacji obrazu i szerokim wyborem głowic nadal przewyższają ręczne aparaty USG.

3. Ograniczenia wyświetlania i regulacji obrazu: Choć ręczne aparaty USG oferują imponującą mobilność, ich interfejs i rozmiar ekranu mogą być wadą. Korzystanie z ekranów smartfonów lub tabletów oznacza:

• Mniejsza powierzchnia ekranu do interpretacji subtelnych zmian
• Mniej fizycznych elementów sterowania obrazem (szczególnie w warunkach jałowych lub podczas zabiegów)

Ma to szczególne znaczenie w badaniach anatomii płodu, diagnostyce chorób wątroby lub szczegółowej ocenie układu mięśniowo-szkieletowego, gdzie nawet drobne niuanse mogą wpływać na rozpoznanie.

4. Zależność od baterii i oprogramowania: Ręczne aparaty USG zwykle działają od 1 do 3 godzin na jednym ładowaniu, a wiele z nich wykorzystuje urządzenia zewnętrzne do przetwarzania i wyświetlania obrazów. Ich działanie zależy również od:

• Stan techniczny telefonu lub tabletu i czas pracy na baterii
• Częste aktualizacje oprogramowania (które czasami mogą wprowadzać błędy)
• Dostęp do internetu/chmury na potrzeby funkcji takich jak narzędzia AI lub przechowywanie obrazów

Systemy takie jak Clarius wymagają na przykład dostępu do chmury, aby zapewnić pełną funkcjonalność — warto uwzględnić to w środowiskach bez dostępu do internetu lub o wysokich wymaganiach bezpieczeństwa, takich jak wojskowa czy więzienna opieka zdrowotna.

5. Łączność i przechowywanie danych: Archiwizacja obrazów może być kolejnym słabym punktem. Podczas gdy marki takie jak TodoPocus™ oferują natywną zgodność z PACS od razu po uruchomieniu, inne mogą wymagać płatnych interfejsów API lub rozwiązań zastępczych. 

W szpitalach stosujących rygorystyczne procedury zgodności i dokumentacji może to spowolnić wdrożenie lub powodować zatory w pracy klinicznej.

Gdzie ręczne aparaty USG naprawdę się wyróżniają: najlepsze zastosowania kliniczne

Choć ręczne aparaty USG mogą nie zastąpić pełnego zaplecza diagnostycznego w każdej specjalności, w kilku obszarach już potwierdzają swoją wartość.

• Medycyna ratunkowa: Szybkie wykonywanie badań eFAST, ocena tamponady serca, ocena obecności wolnego płynu i szybka segregacja medyczna pacjentów na podstawie danych uzyskiwanych w czasie rzeczywistym. 
• Podstawowa opieka zdrowotna: Ocena bólu brzucha, wykrywanie wodonercza, ocena objętości pęcherza, a nawet wykonywanie ograniczonej oceny serca lub płuc — wszystko podczas rutynowej wizyty. 
• Anestezjologia: Uzyskiwanie dostępu naczyniowego, ocena zawartości żołądka lub prowadzenie blokady nerwu. 
• Medycyna estetyczna: Obrazowanie służące mapowaniu naczyń przed iniekcjami wypełniaczy, identyfikacji powikłań po wypełniaczach oraz prowadzeniu aspiracji lub iniekcji hialuronidazy. 
• Medycyna sportowa: Natychmiastowa ocena naderwań mięśni, naciągnięć więzadeł, zapalenia ścięgien lub wysięków w stawach. Także prowadzenie iniekcji lub aspiracji pod kontrolą obrazowania w czasie rzeczywistym.
• Placówki o ograniczonych zasobach: Możliwości ratujące życie, takie jak badania położnicze, ocena jamy brzusznej i ocena serca — nawet bez dostępu do zakładu radiologii.

Osoby zainteresowane tematem znajdą tutaj poradnik dotyczący wyboru odpowiedniego ręcznego aparatu USG do różnych specjalności.

Zalecenia dotyczące wdrażania ręcznego USG w praktyce klinicznej

W miarę rozwoju technologii ręcznego USG jej znaczenie kliniczne nie budzi już wątpliwości. Obecnie liczy się strategiczne podejście do jej wdrożenia. Przy tak wielu urządzeniach na rynku właściwy wybór — uwzględniający warunki kliniczne, specjalność i organizację pracy — może znacząco wpłynąć na skuteczność tego narzędzia w codziennej praktyce.

Oto jak podejść do wdrożenia w sposób przemyślany i z przekonaniem.

Zacząć od marek sprawdzonych klinicznie: Jakość obrazu, trwałość, interfejs oprogramowania i obsługa klienta mogą znacznie różnić się w zależności od marki. Na podstawie aktualnych recenzowanych publikacji dotyczących zastosowań klinicznych oraz opinii klinicystów przedstawiamy kilka zaufanych marek wartych rozważenia:

• GE Vscan: Seria Vscan Air™ marki GE, za którą stoi wieloletnie doświadczenie w obrazowaniu medycznym, oferuje wysoką wydajność, bezprzewodową konstrukcję, łatwość obsługi i solidne wsparcie. Szczególnie dobrze sprawdza się u lekarzy opiekujących się pacjentami hospitalizowanymi, zapewniając wysoką jakość oceny przyłóżkowej.
• Clarius: Znany z doskonałej jakości obrazu, ale jego zaawansowane parametry wiążą się z wyższą ceną. Świetny wybór dla specjalistów potrzebujących wysokiej rozdzielczości.
• TodoPocus™: Oferuje dobrze wyważone połączenie wydajności i korzystnej ceny. Urządzenia nie wymagają obowiązkowych subskrypcji, a wszechstronność dostępnych głowic sprawia, że idealnie nadają się do praktyki ogólnej, opieki ratunkowej i poradni ambulatoryjnych.
• Butterfly Network: Popularne rozwiązanie o unikalnej konstrukcji łączącej wiele układów przetworników w jednej głowicy i przyjaznym interfejsie aplikacji. Oferuje świetne narzędzia edukacyjne i integracje, choć niektóre funkcje wymagają stałych opłat za subskrypcję, co może nie odpowiadać budżetowi każdej placówki.

Wybór urządzenia na podstawie potrzeb klinicznych: Zarówno zakup aparatu o możliwościach przekraczających potrzeby, jak i wybór urządzenia o niewystarczających możliwościach to częste błędy. Należy upewnić się, że wybrane urządzenie odpowiada rzeczywistym zastosowaniom.

• TodoPocus™ D3-Ultra: Głowica 3 w 1 (kardiologiczna, konweksowa i liniowa) przeznaczona do zastosowań w wielu specjalnościach, od chorób wewnętrznych, przez urazy, po dostęp naczyniowy. 
• Clarius HD3 C5: Zapewnia większą głębokość penetracji i obrazowanie o wysokiej rozdzielczości w badaniach miednicy, położniczych i jamy brzusznej w opiece nad zdrowiem kobiet.
• GE Vscan Air™ SL: Głowica z dwoma układami przetworników — sektorowym i liniowym — zaprojektowana specjalnie do ukierunkowanego obrazowania serca i uzyskiwania dostępu naczyniowego.

Rozwijanie kompetencji operatorów poprzez ustrukturyzowane szkolenia: Nawet najlepszy sprzęt nie zrekompensuje złej techniki badania ani błędnej interpretacji. Warto zainwestować w szkolenia wewnętrzne obejmujące pozyskiwanie obrazów, ich interpretację i wykorzystanie w praktyce klinicznej. Warsztaty praktyczne, programy akredytowane w ramach CME i nauka oparta na symulacji również znacząco podniosą podstawowy poziom umiejętności całego zespołu.

Wdrożenie kontroli jakości i integracji danych: Nawet w warunkach ultrasonografii przyłóżkowej należy zadbać o możliwość audytu i prześledzenia wykorzystania ręcznego aparatu USG. W miarę możliwości należy korzystać z bezpiecznej archiwizacji w chmurze lub integracji z lokalnym systemem PACS. Należy opracować procedury zapewnienia jakości obejmujące przegląd badań, szczególnie w sytuacjach o dużym znaczeniu klinicznym, takich jak urazy, kardiologia czy położnictwo. Pozwala to utrzymać jednolite standardy i zmniejszyć zmienność diagnostyczną.

Wnioski końcowe: czy klinicyści powinni ufać ręcznym aparatom USG?

Jednym słowem — tak. Ręczne aparaty USG zasłużyły na swoje miejsce we współczesnej praktyce klinicznej. Nie są już narzędziami niszowymi ani jedynie „miłym dodatkiem” — zostały zweryfikowane, ocenione w recenzowanych publikacjach i są coraz częściej włączane do ścieżek opieki opartych na dowodach naukowych.

Choć nie zastępują w pełni zaawansowanych systemów w złożonych badaniach obrazowych, są niezwykle skuteczne w diagnostyce pierwszego kontaktu, segregacji medycznej i ocenie przyłóżkowej.

Jeśli więc nadal trudno się zdecydować, warto porzucić wątpliwości. Przy odpowiednim urządzeniu i przeszkoleniu ręczny aparat USG może stać się jednym z najbardziej przydatnych narzędzi w codziennej praktyce klinicznej. Warto poznać te 10 najlepszych przystępnych cenowo ręcznych aparatów USG—dobry punkt wyjścia przy poszukiwaniu pierwszego aparatu.

Materiał przygotowany przez TodoPocus™

W TodoPocus™ pomagamy klinicystom w pełni wykorzystywać technologię ręcznego USG. Nasze przeglądy produktów, porównania oparte na dowodach naukowych i opinie ekspertów pomagają podejmować przemyślane, uzasadnione klinicznie decyzje.

Zapraszamy do zapoznania się z naszą szczegółową analizą na temat jak ręczne USG jest wykorzystywane w różnych specjalnościach—od oddziałów ratunkowych po gabinety medycyny estetycznej.

Pytania? Potrzebna pomoc w wyborze odpowiedniego systemu? Nasz zespół doradców klinicznych służy pomocą. Zapraszamy do kontaktu w dowolnej chwili — chętnie pomożemy.

Więcej informacji? Warto zapoznać się z naszymi poradnikami dla poszczególnych specjalizacji, recenzjami produktów i bezpośrednimi porównaniami — regularnie aktualizowanymi na todopocus.com.

Bibliografia

1. Chan, C., Wang, S.-C., Wang, C.-C., Yeh, Y.-T., Chu, P.-H., Huang, C.-C., & Lai, K.-C. (2024). Porównanie protokołów przyłóżkowego USG płuc w diagnostyce zastoju płucnego u pacjentów z ostrą dusznością w stanach nagłych. Heliyon, 10(10), e31102. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e31102
2. Cosmetic Clinic. (15 maja 2024). Ręczne USG w medycynie estetycznej twarzy z udziałem Dr Tim Pearce | Clarius L20 HD₃ [Film]. YouTube. https://youtu.be/YK4RQTeMfC4
3. Goud, A., Mondal, S., & Rajan, S. (2024). Przegląd narracyjny urządzeń do ultrasonografii przyłóżkowej i ich zastosowań. Cureus, 16(5), e59781. https://doi.org/10.7759/cureus.59781
4. O’Reilly, M. (3 sierpnia 2023). Przegląd aktualnych urządzeń do ultrasonografii przyłóżkowej (POCUS) i ich zastosowań w chirurgii plastycznej. Aesthetic Surgery Journal Open Forum, 5, ojad045. https://doi.org/10.1093/asjof/ojad045
5. Soni, N. J. (5 lutego 2018). POCUS 101: przegląd ręcznego USG [Film]. YouTube. https://youtu.be/iaxaPSGs_Ds
6. TodoPocus. (3 czerwca 2025). Jak wybrać najlepsze przenośne aparaty USG do swojej specjalizacji. https://todopocus.com/how-to-choose-the-best-portable-ultrasound-machines-for-your-specialty/
7. TodoPocus. (13 czerwca 2025). 10 najlepszych przystępnych cenowo ręcznych aparatów USG, na których można polegać w 2025 roku. https://todopocus.com/top-10-budget-friendly-handheld-ultrasound-scanners-you-can-rely-on-for-2025/
8. TodoPocus. (13 czerwca 2025). 10 najważniejszych zastosowań klinicznych ręcznych aparatów USG & najlepsze urządzenia. https://todopocus.com/top-10-clinical-applications-of-handheld-ultrasound-machines-best-devices/
9. TodoPocus. (n.d.). D3-Ultra — wielozadaniowy ręczny aparat USG. Pobrano 28 czerwca 2025 z https://todopocus.com/multipurpose-handheld-ultrasound/d3-ultra/
10. Zieleskiewicz, L., Lopez, A., Hraiech, S., Baumstarck, K., Pastene, B., Forel, J. M., Lehingue, S., Adda, M., Bourenne, J., Peyrony, O., Guervilly, C., Papazian, L., Martin, C., & Leone, M. (2019). Przyłóżkowe POCUS w nagłych stanach na oddziałach szpitalnych wiąże się z poprawą diagnostyki i wyników leczenia: obserwacyjne, prospektywne badanie z grupą kontrolną. Scientific Reports, 9, artykuł 15159. https://doi.org/10.1038/s41598-019-51160-6